<!DOCTYPE html PUBLIC "-//W3C//DTD XHTML 1.0 Transitional//EN" "http://www.w3.org/TR/xhtml1/DTD/xhtml1-transitional.dtd">
<html xmlns="http://www.w3.org/1999/xhtml">
<head>
<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" />
<title>Untitled Document</title>
</head>

<body>
<h1 align="center">        <a name="_Toc182547906" id="_Toc182547906">Ch</a>ương 2: Bài 1 Người giàu không làm việc vì tiền </h1>
<p>BÀI HỌC BẮT ĐẦU<br />
  &ldquo;Ta sẽ trả cho các con 10 xu một giờ.&quot;<br />
  Ngay cả vào những năm 1950, 10 xu một giờ cũng là quá thấp. <br />
  Buổi sáng hôm ấy, cha của Mike hẹn gặp tôi và nó lúc 8 giờ. Vì là chủ của một  kho hàng, một công ty xây dựng, một số cửa hiệu và ba quán ăn, nên ông rất bận  rộn… <br />
  Khi chúng tôi đến, cha Mike đang nói chuyện điện thoại và chúng tôi phải ngồi  chờ ông ở băng ghế ngoài hiên sau, cùng với hai người phụ nữ và một người đàn  ông trung niên làm nhiệm vụ quản lý nhà hàng và coi kho cho cha của Mike. <br />
  Hai đứa tôi đã ngồi chờ rất lâu, rồi khi tôi cảm thấy mình đã bắt đầu mất hết  kiên nhẫn, thình lình cha Mike xuất hiện. Mike và tôi giật mình bật đứng lên. <br />
  &ldquo;Sẵn sàng học chưa, các con?&rdquo; Cha Mike hỏi, kéo một cái ghế đến ngồi với chúng  tôi. <br />
  Tôi và Mike cùng gật đầu. &ldquo;Tốt. Cha sẽ dạy các con, nhưng không phải theo kiểu  trong lớp học. Nếu các con làm việc cho cha, cha sẽ dạy các con cách làm giàu.  Nếu không, cha sẽ không dạy… Thế đấy đồng ý hay không là tùy các con.&quot; <br />
  &ldquo;Ơ… con có thể hỏi vài câu được không?&quot; Tôi hỏi.<br />
  Không. Chịu hay không chịu, thế thôi. Cha có quá nhiều việc phải làm và không  thể lãng phí thời gian được. Nếu con không thể quyết định dứt khoát, con sẽ  không học cách kiếm tiền được đâu. Cơ hội đến rồi đi. Biết được khi nào cần  quyết định là một kỹ năng quan trọng. Con có cơ hội mà con đang cần. Lớp học sẽ  bắt đầu hoặc kết thúc trong mười giây nữa.&quot; Cha của Mike nói cùng với một  nụ cười. <br />
  &ldquo;Con chịu&rdquo; tôi và Mike cùng đáp. &ldquo;Tốt,&rdquo; cha Mike nói. &quot;Các con sẽ làm việc  với bà Martin. Cha trả các con 10 xu một giờ và các con phải làm việc ba tiếng  đồng hồ mỗi thứ Bảy.&rdquo; <br />
  &ldquo;Nhưng hôm nay con có một trận bóng chày&rdquo; tôi nói. <br />
  Cha Mike trầm giọng nghiêm khắc &ldquo;Làm hay không làm nào?&rdquo; <br />
  &ldquo;Con làm ạ.&rdquo; Tôi trả lời, quyết định làm việc và học hỏi thay vì đi chơi bóng. <br />
  <br />
  30 XU SAU ĐÓ <br />
  Bà đốc công Martin bắt chúng tôi làm việc không ngơi tay. Trong ba tiếng đồng  hồ chúng tôi phải khiêng những thùng hàng hóa trên kệ xuống, phủi sạch bụi bằng  một cây chổi lông gả, sau đó sắp xếp chúng lại một cách gọn gàng. Đó quả là một  công việc chán ngấy vì những cánh cửa của cửa hàng luôn mở rộng ra đường và bãi  đậu xe. Mỗi lần có một chiếc xe đi ngang hay chạy vào bãi, bụi mù trời tràn  ngập cửa hàng… <br />
  Suốt ba tuần, Mike và tôi đến làm việc ở chỗ bà Martin trong ba giờ mỗi thứ  Bảy. Vào buổi trưa, khi công việc kết thúc, bà trả cho mỗi đứa 30 xu. Vào những  năm 1950, với một đứa bé 9 tuổi thì 30 xu cũng chẳng nhiều nhặn gì. Một quyển  truyện tranh cũng đã đến 10 xu rồi, vì vậy sau khi được trả tiền tôi chỉ mua  truyện rồi đi về nhà. <br />
  Vào ngày thứ Tư của tuần thứ tư, tôi quyết định sẽ nghỉ việc. Tôi muốn được cha  của Mike dạy cách làm giàu, chứ đâu có muốn trở thành tên nô lệ của 10 xu một  giờ. Trên hết, kể từ ngày thứ Bảy đầu tiên đến nay, tôi vẫn chưa gặp lại ông  ấy. <br />
  Vào giờ ăn trưa ở căn-tin trường, tôi nói với Mike: &quot;Tớ bỏ việc  thôi!&quot; Mike mỉm cười. Tôi giận dữ hỏi: &quot;Cậu cười cái gì chứ?&quot; <br />
  &quot;Cha tớ nói rằng cậu sẽ xin nghỉ. Cha nói trước khi nghỉ việc cậu hãy đến  gặp ông ấy.&quot; <br />
  Tôi phẫn nộ: <br />
  &ldquo;Cái gì? Thế ra cha cậu đang chờ xem tớ chán việc à?&quot;<br />
  &quot;Cũng gần như vậy. Kiểu dạy của cha tớ khác với cha cậu. Cha cậu nói lý  thuyết nhiều còn cha tớ thì rất ít lời. Cậu cứ chờ đến thứ Bảy này đi đã. Tớ sẽ  nói với cha là cậu muốn nghỉ việc.&rdquo; <br />
  &ldquo;Cậu muốn nói là mọi thứ đã được dự liệu à?&rdquo; &ldquo;Không, không hẳn thế… Thứ Bảy này  cha sẽ giải thích cho cậu.&rdquo; <br />
  NGÀY THỨ BẢY XẾP HÀNG <br />
  Tôi đã sẵn sàng đối mặt với cha của Mike và tôi đã chuẩn bị trước. Thậm chí cha  ruột tôi cũng nổi giận, ông cho rằng cha của Mike đã vi phạm luật lao động trẻ  em và mọi chuyện phải được làm cho rõ ràng. Ông bảo tôi phải đòi hỏi những gì  xứng đáng dành cho mình. ít nhất là 25 xu một giờ. Ông còn nói rằng nếu tôi  không được nâng lương thì tốt hơn là nên nghỉ việc. <br />
  Và vào 8 giờ sáng ngày thứ Bảy đó, tôi lại đứng trước cánh cửa văn phòng của  cha Mike. <br />
  &quot;Hãy ngồi chờ đến phiên mình nhé!&quot; Cha Mike nói thế khi tôi bước vào.<br />
  Tôi e dè ngồi xuống kế bên hai người phụ nữ đang ngồi trên băng ghế bên ngoài  văn phòng như bốn tuần trước. 45 phút trôi qua và đầu tôi gần như muốn bốc hỏa.  Hai người phụ nữ đã vào gặp cha của Mike và đi ra 30 phút trước đó. Một người  đàn ông lớn tuổi ở đấy khoảng 20 phút và cũng đã đi rồi. <br />
  Ngôi nhà vắng lặng. Cha của Mike vẫn mải mê làm việc trong phòng. Cuối cùng,  sau cả tiếng đồng hồ chờ đợi, đúng 9 giờ, cha của Mike mới gọi tôi vào gặp ông. <br />
  &ldquo;Bác biết con muốn được tăng lương hoặc sẽ nghỉ việc.&rdquo; Người cha giàu vừa nói  vừa xoay ghế.<br />
  &quot;Bác đã không làm đúng thỏa thuận...&quot; Tôi nói mà gần như bật khóc.  Thật kinh khủng khi một đứa trẻ 9 tuổi phải đối mặt với người lớn. <br />
  &ldquo;Bác nói là bác sẽ dạy con nếu con làm việc cho bác. Con đã làm việc chăm chỉ,  bỏ cả những trận bóng chày để đến làm việc cho bác. Thế mà bác không giữ lời. <br />
  Bác chẳng dạy con điều gì cả. Bác chỉ muốn có tiền và không thèm quan tâm đến  những người lao động. Bác bắt con phải chờ đợi quá lâu và không tôn trọng con  chút nào cả. Con chỉ là một đứa trẻ, và con cần phải được đối xử tốt hơn chứ!&rdquo;  Tôi ấm ức tuôn ra một tràng.<br />
  Người cha giàu nhìn chằm chằm vào tôi, rồi thong thả nói. &quot;Không tệ. Trong  vòng chưa đầy một tháng, con nói chuyện giống như hầu hết những người làm việc  cho bác vậy&rdquo;<br />
  &ldquo;Sao cơ ạ?&rdquo; Tôi ngơ ngác hỏi lại. Rồi chẳng hiểu ông đang nói gì, tôi tiếp tục  bất bình: &quot;Con nghĩ bác sẽ giữ đúng giao kèo và sẽ dạy con. Nhưng thật ra  bác chỉ muốn hành hạ cơn thôi...&quot; <br />
  &ldquo;Bác vẫn đang dạy con đấy chứ.&rdquo; Người cha giàu bình thản nói.<br />
  &ldquo;Dạy con ư? Thậm chí bác còn không buồn nói chuyện với con kể từ khi con đồng ý  làm việc chỉ vì mấy xu lẻ này. 10 xu một giờ, thế đấy, lẽ ra con đã phải báo  với chính quyền về bác rồi. Bác biết mà, chúng ta có luật lao động trẻ em. Bác  cũng biết là cha con làm việc cho chính quyền…&rdquo; Tôi la lên giận dữ. <br />
  &ldquo;Úi chà, bây giờ thì con nói chuyện nghe y như những người đã từng làm việc cho  bác vậy. Những người đó hoặc bác cho nghỉ việc hoặc họ tự xin nghỉ rồi.&rdquo; <br />
  &ldquo;Bác đã nói dối con. Con đã làm việc cho bác, nhưng bác đã không giữ lời. Bác  đã không dạy con điều gì cả.&rdquo; Tôi nói dồn dập, cảm thầy mình thật can đảm. <br />
  &ldquo;Sao con nghĩ là bác không dạy con gì cả?&quot;<br />
  Người cha giàu hỏi lại. <br />
  Tôi bĩu môi: &quot;Bác đâu nói chuyện với con. Con đã làm việc được ba tuần,  vậy mà bác chẳng dạy con gì cả.&quot;<br />
  &ldquo;Dạy nghĩa là phải nói chuyện hoặc làm một bài diễn thuyết à?&rdquo; &ldquo;Ừm, vâng ạ.&rdquo;  Tôi dè dặt trả lời. <br />
  &ldquo;Đó là cách dạy ở trường, còn ở đời sẽ rất khác,&rdquo; người cha giàu mỉm cười nói.  &quot;Đời sẽ chẳng hề nói gì với con mà chỉ xô đấy con thôi. Khi cuộc đời xô  đẩy con, nó muốn nói rằng: &ldquo;Dậy đi thôi, có một cái mới để học đây!&rdquo; Khi bị đời  xô đẩy, một số người bỏ cuộc, một số người khác thì chiến đấu. Một số ít học  được những bài học và tiếp tục đi…<br />
  Nếu con là loại người không có chút can đảm nào, con sẽ bỏ cuộc mỗi lần cuộc  đời xô đẩy con. Khi đó con sẽ sống một cuộc sống sao cho an toàn, cố tránh  những việc có thể không bao giờ xảy ra. Sau đó con sẽ chết như một ông già tẻ  nhạt. Nhưng sự thật là con đã để cho cuộc đời đẩy con đến bên bờ khuất phục.  Tận đáy lòng con là nỗi kinh hoàng khi phải mạo hiểm. Con muốn chiến thắng, nhưng  nỗi lo sợ thất bại còn lớn hơn cả niềm vui chiến thắng. Con đã chọn sự an toàn  mà.&rdquo; <br />
  Tôi nhìn cha của Mike một lúc lâu, rồi bật hỏi. &ldquo;Thế ra bác đã xô đẩy con ư?&rdquo; <br />
  Người cha giàu mỉm cười. &quot;Bác muốn cho con nếm thử chút mùi vị cuộc đời.  Các con là những người đầu tiên đề nghị bác dạy cách làm giàu. Bác có hơn 150  nhân công, nhưng chẳng ai hỏi bác về điều đó cả. Họ hỏi bác về công việc tiền  lương mà không hề yêu cầu bác dạy về tiền bạc. Do đó, hầu hết mọi người dùng  những năm tháng tốt nhất trong đời để làm việc vì tiền mà thật sự không hiểu họ  đang làm việc vì cái gì.&quot; <br />
  Tôi ngồi im lặng lắng nghe. Khi Mike nói với bác là con muốn học cách làm giàu,  bác quyết định sẽ thiết kế một khóa học thật gần với cuộc sống thực. Vì thế mà  bác để cho đời xô đẩy con một chút, khi đó con sẽ thấm những điều bác nói.  Chính vì vậy, bác chỉ trả con 10 xu một giờ.&quot; <br />
  &ldquo;Vậy bài học mà con học được khi làm việc để có 10 xu một giờ là gì? Là bác đã  quá keo kiệt và bóc lột nhân công à?&rdquo; Tôi vặn lại.<br />
  Người cha giàu bật cười thật to. <br />
  &ldquo;Đừng đổ lỗi cho bác và đừng nghĩ bác là nguồn gốc của mọi vấn đề. Nếu con nhận  ra rằng vấn đề là ở chính bản thân con, con mới có thể thay đổi chính mình, học  được cái gì đó và trở nên khôn ngoan hơn. Hầu hết mọi người đều muốn người khác  thay đổi chứ không muốn mình thay đổi. Khi không được như ý, họ nghỉ việc và đi  tìm một việc làm khác, lương cao hơn, vì họ nghĩ rằng những điều đó sẽ giải  quyết được vấn đề. Nhưng, họ đã lầm. Trong hầu hết mọi trường hợp thì không  đâu.&quot; <br />
  &ldquo;Thế cái gì sẽ giải quyết vấn đề?&rdquo; Tôi hỏi. &ldquo;Tiếp tục làm việc với 10 xu một  giờ và cố vui à?&rdquo; <br />
  &ldquo;Đó là điều mà những người còn lại sẽ làm, chấp nhận tiền lương thấp dù biết  rằng họ và gia đình họ sẽ gặp khó khăn về tài chính. Họ trông chờ được nâng  lương, hoặc làm thêm một công việc thứ hai, hi vọng rằng có nhiều tiền sẽ giải  quyết được vấn đề…&rdquo;<br />
  Tôi gằm mặt nhìn xuống sàn, bắt đầu hiểu ra bài học mà người cha giàu đang nói  đến. </p>
<p>BÀI HỌC SỐ 1. <br />
  <em>Người  nghèo làm việc vì tiền bạc. Người giàu buộc tiền bạc làm việc vì mình. </em><br />
  Người cha giàu tiếp tục giảng bài học đầu tiên cho tôi. &ldquo;Bác rất mừng khi con  nổi giận vì phải làm việc 10 xu một giờ. Nếu con không tức giận và chấp nhận nó  một cách vui vẻ bác sẽ không thể dạy con được. Con thấy đó, việc học thật sự  phải mất công sức, phải có sự đam mê và khát khao cháy bỏng. Sự giận dữ là một  phần lớn trong công thức đó, vì niềm đam mê là kết hợp của tình yêu và cơn  giận. Khi nói đến tiền bạc, hầu hết mọi người đều muốn được an toàn và bảo đảm.  Vì vậy, không phải niềm đam mê mà chính sự e ngại sẽ hướng dẫn họ. Nhiều tiền  chưa hẳn đã giải quyết được vấn đề. Hãy nhìn cha con mà xem. Ông ấy làm ra  nhiều tiền, nhưng vẫn không thể trả hết các hóa đơn. Hầu hết mọi người được cho  tiền chỉ để mắc nợ nhiều hơn mà thôi. Nguyên do vì ở trường, họ chẳng được học  gì về tiền bạc cả, vì vậy họ tin rằng phải làm việc để kiếm tiền.&rdquo; <br />
  &ldquo;Còn bác không nghĩ vậy à?&rdquo; &ldquo;Không, không hẳn thế. Nếu con muốn học để làm việc  vì tiền, hãy học ở trường. Còn nếu muốn học cách buộc tiền bạc phải làm việc  cho mình, bác có thể dạy con, nhưng chỉ khi con thật sự muốn học mà thôi.&rdquo; <br />
  &ldquo;Thế không phải mọi người đều muốn học hay sao?&quot;<br />
  &ldquo;Không. Vì học làm việc để có tiền thì dễ hơn rất nhiều, nhất là khi sự e ngại  là cảm giác đầu tiên khi nhắc đến tiền bạc.&rdquo; <br />
  &ldquo;Con không hiểu.&rdquo; Tôi nhăn mặt nói. <br />
  Chính sự lo ngại là nguyên nhân khiến người ta phải làm việc, họ lo không có đủ  tiền, lo phải bắt đầu lại từ đầu. Đó là cái giá của việc học một nghề nghiệp  nào đó, sau đó là phải làm việc vì tiền. Hầu hết mọi người trở thành nô lệ cho  tiền bạc... và sau đó họ nổi giận với ông chủ.&quot; <br />
  &ldquo;Học cách buộc tiền bạc làm việc cho mình là một khóa học hoàn toàn khác hay  sao ạ?&quot; Tôi hỏi. &quot;Nhất định rồi,&quot; người cha giàu nói. <br />
  &quot;Nhất định là vậy.&quot; <br />
  Chúng tôi ngồi im đặng một lúc lâu. Giờ này có lẽ các bạn tôi đang bắt đầu trận  bóng chày, còn tôi thì đang học những điều mà bạn bè tôi sẽ không học được ở  trường. <br />
  &ldquo;Lúc 9 tuổi, con đã được nếm thử cảm giác thế nào là làm việc vì tiền. Chỉ cần  nhân một tháng vừa qua cho 50 năm, con sẽ hiểu hầu hết người ta phải làm gì  suốt đời.&quot; Người cha giàu nhẹ nhàng nói. <br />
  &ldquo;Con không hiểu…&rdquo; <br />
  &ldquo;Con cảm thấy thế nào khi phải ngồi chờ bác để được thuê làm việc và để hỏi xin  tăng lương?&rdquo; <br />
  &ldquo;Thật kinh khủng ạ?&quot; <br />
  &ldquo;Nếu con chọn làm việc vì tiền, cuộc sống của con sẽ như thế đấy.&rdquo; Người cha  giàu nói tiếp. &quot;Và con cảm thấy thế nào khi bà Martin trả cho con 30 xu  sau ba giờ làm việc?&quot;<br />
  &ldquo;Con cảm thấy không đủ. Có vẻ như nó không là gì cả. Con rất thất vọng.&rdquo; <br />
  &ldquo;Đó là cảm giác mà hầu hết các nhân viên cảm thấy khi họ nhận tiền lương, nhất  là sau khi phải trả thuế và những chi phí khấu trừ. Ít ra thì con cũng được  nhận 100% rồi.&rdquo; <br />
  &ldquo;Bác muốn nói là hầu hết mọi người không được nhận toàn bộ tiền lương sao?&rdquo; Tôi  kinh ngạc hỏi. <br />
  &quot;Rất tiếc là không. Chính quyền sẽ lấy phần trước hết bằng các loại thuế.  Con phải trả thuế khi con làm ra tiền. Con phải trả thuế khi con tiêu xài tiền.  Con phải trả thuế khi con tiết kiệm tiền. Con phải trả thuế ngay cả khi con  chết.&rdquo; <br />
  &ldquo;Sao lại như thế được ạ?&rdquo; Tôi lúng búng hỏi. Tôi chẳng thích những điều tôi vừa  nghe chút nào. Tôi biết cha tôi thường xuyên phàn nàn vì phải trả thuế quá  nhiều, nhưng thật sự ông không làm gì cả. Có phải cuộc đời cũng đang xô đẩy ông  hay không? <br />
  Người cha giàu chầm chậm đu đưa chiếc ghế và lặng lẽ nhìn tôi. &quot;Bác đã nói  rồi có rất nhiều điều để học. Học cách khiến tiền bạc phải làm việc cho mình là  phải học suốt đời. Hầu hết mọi người học đại học trong bốn năm, sau đó không  học nữa. Họ đi làm. lãnh lương, cân đối thu chi, và thế thôi. Trên hết, họ vẫn  tự hỏi tại sao họ gặp những rắc rối về tiền bạc. Và họ nghĩ rằng có nhiều tiền  sẽ giải quyết được mọi chuyện. Một số rất ít nhận ra rằng chính vì họ không có  kiến thức về vấn đề tài chính nên mới nảy sinh các vấn đề khác. Hôm nay bác chỉ  muốn xem liệu con có đủ say mê để học về tiền bạc hay không thôi. Hầu hết mọi người  đều không có. Họ đến trường, học một nghề gì đó, vui vẻ làm việc và kiếm được  nhiều tiền. Một ngày kia họ thức dậy với những rắc rối tài chính khổng lồ và  không thể ngưng làm việc được nữa. Đó là cái giá của việc chỉ biết làm việc vì  tiền thay vì học cách buộc tiền bạc làm việc cho mình. Vậy con có còn đủ say mê  để học hay không?&quot; <br />
  Tôi gật đầu. <br />
  &ldquo;Tốt lắm&rdquo;, người cha giàu nói. &quot;Bây giờ quay lại làm việc đi. Lần này, bác  sẽ không trả con đồng nào cả.&quot; &quot;Sao ạ?&quot; <br />
  Tôi kinh ngạc hỏi. <br />
  &ldquo;Con nghe rồi đấy. Không trả gì cả. Con vẫn sẽ phải làm việc ba giờ mỗi thứ  Bảy, nhưng lần này con sẽ không được trả 10 xu một giờ nữa. Con nói con muốn  học không phải để làm việc vì tiền, do đó bác sẽ không trả con đồng nào hết.&rdquo; <br />
  Tôi không thể tin vào những gì mình đang nghe nữa. <br />
  &ldquo;Bác đã nói chuyện này với Mike. Nó đang làm việc, lau bụi và chất các thùng  hàng mà không được nhận đồng nào cả. Có lẽ con nên nhanh lên và quay lại làm  việc thôi.&rdquo;<br />
  Tôi la lên: &ldquo;Như thế là không công bằng. Bác phải trả con cái gì chứ!&rdquo; <br />
  &ldquo;Con đã nói là con muốn học mà. Nếu con không học bây giờ thì sau này con sẽ  giống như các nhân viên của bác, làm việc vì tiền và hy vọng không bị sa thải.  Hoặc giống như cha con, kiếm thật nhiều tiền chỉ để nợ nần đến tận cổ, luôn hy  vọng nhiều tiền hơn sẽ giải quyết được vấn đề. Nếu đó là những điều con muốn,  bác sẽ tiếp tục trả con 10 xu một giờ như lúc đầu. Hoặc con có thể làm những  điều mà hầu hết mọi người sẽ làm: phàn nàn là tiền lương quá thấp, nghỉ việc và  đi tìm một công việc khác.&rdquo;<br />
  Người cha giàu vỗ đầu tôi và nói tiếp: &quot;Hãy dùng cái này. Nếu con biết  dùng cái đầu của mình một cách tốt nhất sau này con sẽ phải cảm ơn bác vì đã  cho con một cơ hội, và con sẽ lớn lên thành một người giàu có.&quot; <br />
  Tôi đứng đó, không tin nổi vào sự thỏa thuận non nớt của mình. Ban đầu tôi đến  đây để đòi tăng lương, còn bây giờ tôi phải tiếp tục làm việc mà không được trả  dộng nào cả.<br />
  Trong ba tuần kế tiếp, Mike và tôi làm việc ba giờ mỗi thứ Bảy mà không được  trả công. Công việc không làm tôi bực mình và mọi chuyện cũng dần trở nên dễ dàng  hơn. Điều vướng bận còn lại là phải bỏ những trận bóng chày và không thể mua  được vài cuốn truyện tranh nữa. <br />
  Vào buổi trưa của tuần làm việc thứ ba, người cha giàu ghé lại chỗ chúng tôi.  Sau khi xem xét những việc đang diễn ra trong cửa hàng, ông bước đến tủ kem  lạnh, lấy ra hai cây, trả tiền và ra hiệu cho Mike và tôi cùng ra ngoài đi dạo.  Cha Mike đưa kem cho hai đứa tôi và hỏi: &quot;Mọi việc thế nào rồi, hai chàng  trai?&quot; <br />
  &ldquo;Tốt thôi ạ.&rdquo; Mike nói. <br />
  Tôi gật đầu đồng ý.<br />
  Người cha giàu lại hỏi. &ldquo;Đã học được gì chưa?&rdquo; <br />
  Mike và tôi nhìn nhau, nhún vai và đồng loạt lắc đầu. <br />
  <em>TRÁNH NHỮNG CẠM BẪY LỚN NHẤT CỦA CUỘC ĐỜI</em> <br />
  &ldquo;Các con thấy không, bà Martin và hầu hết những người ở đây đều phải làm việc  cật lực để kiếm một ít tiền, bám vào viễn ảnh của một công việc bảo đảm, mong  chờ một kỳ nghỉ kéo dài ba tuần mỗi năm và một số lương hưu bủn xỉn sau mấy  chục năm làm việc. Nếu điều đó làm các con thấy hứng thú, cha sẽ nâng lương các  con lên 25 xu một giờ...&rdquo; <br />
  &ldquo;Nhưng đó là những người làm việc chăm chỉ. Bác đang chế giễu họ à?&rdquo; Tôi hỏi.<br />
  Một nụ cười thoáng qua trên gương mặt người cha giàu. <br />
  &ldquo;Có thể những lời nói của bác nghe có vẻ tàn nhẫn, nhưng bác đang cố gắng để  các con có thể thấy được một cái gì đó. Hầu hết mọi người không thấy được những  cái bẫy mà họ đang mắc vào chỉ vì tầm nhìn của họ quá hẹp.&rdquo;<br />
  Mike và tôi ngồi ngẩn ra đó, không hiểu rõ hết những gì vừa nghe. Người cha  giàu nói chuyện nghe thật tàn nhẫn. Tuy nhiên chúng tôi có thể cảm thấy ông  đang rất muốn chúng tôi hiểu được một điều gì đó. <br />
  Người cha giàu mỉm cười. &quot;25 xu một giờ nghe có vẻ tuyệt đấy chứ? Nó có  làm cho tim các con đập nhanh hơn không?&quot; <br />
  Tôi lắc đầu.<br />
  &ldquo;Thôi được 1 đô la một giờ.&rdquo; <br />
  Người cha giàu nói cùng với một nụ cười kín đáo. Tim tôi đập mạnh. Trí óc tôi  muốn hét lên: &ldquo;Nhận đi! Nhận đi!&rdquo; Tôi không thể tin vào những gì mình đang nghe  nữa. Nhưng tôi vẫn không nói gì cả. <br />
  &quot;À thế thì 2 đô la một giờ.&quot; <br />
  Bộ óc và trái tim 9 tuổi của tôi gần như muốn nổ tung. Tôi không thể tưởng  tượng là mình có thể kiếm được ngần ấy tiền. Tôi muốn nói &ldquo;vâng ạ.&rdquo; Tôi như thấy  rõ trước mắt một cái xe đạp mới, một bộ găng bóng chày mới và sự ngưỡng mộ của  bạn bè khi tôi xoè tiền ra. Nhưng không biết tại sao, tôi vẫn im lặng. <br />
  Cây kem đang chảy xuống tay tôi. Bây giờ chỉ còn lại cái que và ở dưới đất là  một đống vani và sôcôla mà lũ kiến rất khoái. Người cha giàu nhìn hai đứa trẻ  đang chăm chăm ngó ông, mắt mở to và đầu óc trống rỗng. Ông biết rằng có một  phần trong chúng tôi muốn đồng ý thỏa thuận này. Ông biết trong tâm hồn của mỗi  người đều có một phần yếu đuối và tham lam mà người khác có thể mua được. Và  ông cũng biết rằng trong tâm hồn của mỗi người đều có một phần mạnh mẽ và quyết  tâm không bao giờ mua được cả. Vấn đề chỉ đơn giản là phần nào mạnh hơn mà  thôi.<br />
  &quot;Thôi được rồi, 5 đô la một giờ.&quot;<br />
  Bỗng dưng, lòng tôi chợt lắng lại. Điều gì đó đã thay đổi. Lời mời chào trở nên  quá lớn và đâm ra lố bịch. Vào năm 1956, không có nhiều người lớn có thể kiếm  được hơn 5 đô la mỗi giờ. Sự cám dỗ biến mất và sự bình tĩnh trở lại. Tôi chầm  chậm quay sang nhìn Mike. Nó quay lại nhìn tôi. Cái phần yếu đuối và tham lam  trong con người tôi đã im lặng. Có một sự điềm tĩnh và chắc chắn về tiền bạc  đến với trí óc và tâm hồn tôi. Tôi biết Mike cũng đang cảm thấy điều đó.<br />
  &ldquo;Tốt lắm. Hầu hết mọi người đều có một cái giá. Và họ có cái giá đó vì họ có  những cảm xúc mà ta gọi là nỗi lo sợ và sự tham lam. Đầu tiên, nỗi lo không có  tiền buộc họ phải làm việc, và khi họ lãnh lương thì sự tham lam hoặc lòng thèm  muốn khiến họ bắt đầu nghĩ đến những thứ tuyệt vời mà tiền bạc có thể mua được.  Khi đó thì một khuôn mẫu bắt đầu…&quot; Người cha giàu dịu dàng nói. <br />
  &ldquo;Khuôn mẫu nào ạ?&rdquo; Tôi hỏi. <br />
  &ldquo;Cái khuôn mẫu của việc thức dậy, đi làm, trả hóa đơn, thức dậy, đi làm, trả  hóa đơn… Sau đó thì cuộc sống của họ cứ kéo dài mãi chỉ với hai cảm giác: nỗi  lo sợ và sự tham lam. Khi được đưa ra nhiều tiền hơn, họ sẽ tiếp tục cái vòng  luẩn quẩn nêu trên bằng cách gia tăng các chi phí. Đó là cái mà cha gọi là Rat  Race.&rdquo; &ldquo;Có một con đường khác hả cha?&rdquo; Mike hỏi. <br />
  &ldquo;Có đấy nhưng chỉ một ít người tìm ra nó. Đó là con đường mà cha hy vọng hai  con sẽ tìm ra khi học và làm việc với cha. Chính vì vậy mà cha đã đề nghị đủ  loại tiền lương cho hai con.&rdquo; <br />
  &ldquo;Cha có ám chỉ gì không vậy? Tụi con thấy rất mệt khi phải làm việc nặng, nhất  là khi không được trả công gì cả.&rdquo; Mike nói nho nhỏ. <br />
  &ldquo;Các con có thấy những người làm việc cho cha không? Nỗi lo sợ không có tiền  kìm giữ họ trong cái cạm bẫy: đi làm, kiếm tiền, đi làm, kiếm tiền, hy vọng nỗi  lo sẽ vơi đi. Nhưng mỗi ngày khi họ thức dậy, sự lo lắng ấy thức dậy cùng họ,  gặm nhấm trái tim họ. Tiền bạc điều khiển cuộc sống của họ, nhưng họ không dám  thú nhận sự thật đó. Tiền bạc điều khiển cảm xúc và làm chủ luôn cả tâm hồn  họ...&rdquo;<br />
  Mike và tôi lắng nghe nhưng không thật sự hiểu hết mọi điều… Tôi chỉ biết rằng  tôi vẫn thường tự hỏi tại sao những người lớn luôn phải vội vã đi làm, và trông  họ không bao giờ có vẻ hạnh phúc, như thể có một cái gì đó buộc họ phải đì làm  vậy… <br />
  &ldquo;Cha muốn hai con tránh dược cái bẫy đó. Đó là điều mà thật sự cha đang dạy các  con chứ không phải chỉ dạy cách kiếm tiền, bởi vì tiền không giải quyết được  vấn đề.&rdquo; <br />
  &ldquo;Không à?&rdquo; Tôi ngạc nhiên hỏi. <br />
  &ldquo;Không hề. Người ta ham muốn tiền bạc vì những niềm vui mà họ nghĩ rằng nó có  thể mua được. Nhưng niềm vui do tiền bạc mang đến thường rất ngắn ngủi, và  người ta lại cần tiền để có được những niềm vui khác, những điều thú vị hơn,  tiện nghi hơn, an toàn hơn. Vì vậy mà họ tiếp tục làm việc, nghĩ rằng tiền sẽ  làm dịu đi tâm hồn đang khổ sở vì những nỗi lo sợ và lòng ham muốn của họ.  Nhưng tiền không thể làm được điều đó.&quot; <br />
  &ldquo;Ngay cả với những người giàu sao?&rdquo; <br />
  &ldquo;Ừ, ngay cả với những người giàu. Nhiều người giàu khao khát kiếm tiền không  phải vì lòng ham muốn mà vì nỗi lo sợ bị nghèo túng, vì vậy họ tích lũy hàng  tấn tiền chỉ dể cho nỗi lo sợ ấy ngày càng tệ hại hơn. Cha biết nhiều người có  hàng triệu đô la lại còn lo sợ hơn cả khi họ không có đồng nào trong túi. Họ  rất lo bị mất tiền. Nỗi sợ đã giúp cho họ giàu có nay lại càng tồi tệ hơn. Cái  phần yếu đuối và tham lam trong tâm hồn họ đang hét lớn hơn. Họ không muốn mất  những ngôi nhà lớn, những chiếc xe hơi và một cuộc sống cao sang mà tiền bạc đã  đem đến. Họ lo không biết bạn bè sẽ nói gì khi họ không còn tiền nữa. Rất nhiều  người cảm thấy tuyệt vọng và bị căng thẳng thần kinh dù trông họ rất lộng lẫy  và đang có nhiều tiền.&rdquo; <br />
  &ldquo;Thế những người nghèo có hạnh phúc hơn không ạ?&rdquo;. Tôi rụt rè hỏi. <br />
  &ldquo;Không. Sự tránh né tiến bạc cũng chỉ là một kiểu loạn thần kinh giống như quá  gắn bó với tiền bạc thôi. Cha đã gặp rất nhiều người nói rằng họ không quan tâm  đến tiền bạc, nhưng lại làm việc để kiếm tiền 8 giờ một ngày. Nếu họ không quan  tâm đến tiền thì họ đi làm kiếm tiền để làm gì? Kiểu suy nghĩ đó có lẽ còn tệ  hơn cả những người chuyên tích cóp tiền bạc nữa...&rdquo;. <br />
  &ldquo;Thế ta phải làm gì? Không làm việc kiếm tiền cho đến khi hết cảm thấy lo sợ và  tham lam hay sao?&rdquo;<br />
  &ldquo;Nếu lo không đủ tiền, thay vì phải chạy đi làm việc ngay lập tức để kiếm tiền,  hãy tự hỏi rằng: &lsquo;Liệu một công việc có phải là giải pháp tột nhất để vượt qua  nỗi lo này hay không?&rsquo; Theo cha thì câu trả lời sẽ là &lsquo;Không&rsquo;, đặc biệt là khi  con nhìn qua suốt một đời người. Công việc chỉ là một giải pháp ngắn hạn cho  một vấn đề dài hạn thôi. Cũng giống như câu chuyện về một con lừa kéo xe trong  lúc người chủ treo lủng lẳng một củ cà rết trước mũi nó vậy. Người chủ có thể  sẽ đến được nơi mà ông ta muốn, còn con lừa thì chỉ đuổi theo một ảo tưởng  thôi. Nếu con lừa có thể nhìn thấy toàn cảnh bức tranh này, có thể nó sẽ suy  nghĩ lại xem có nên theo đuổi củ cà rốt nữa hay không...&quot; <br />
  &ldquo;Thế bác khuyên con làm thế nào?&rdquo; Tôi băn khoăn hỏi.<br />
  &ldquo;Hãy cố nắm cho được sức mạnh của tiền bạc, đừng e sợ nó. Nói cho cùng thì  chúng ta đều là những người làm công cả, chỉ có điều là ở những mức độ khác  nhau thôi. Cha chỉ muốn hai con có cơ hội để nhìn rõ cái cạm bẫy này, cái cạm  bẫy gây ra bởi nỗi lo sợ và lòng ham muốn. Hãy kéo chúng về phe mình chứ đừng  để chúng chống lại mình. Đó là điều mà cha muốn dạy các con. Nếu đầu tiên mà  các con không thể giải quyết được nỗi lo sợ và lòng ham muốn, mà sau đó các con  lại giàu lên, thì các con sẽ chỉ là những nô lệ được trả lương cao mà thôi...&rdquo; <br />
  Trên đường quay trở lại cửa hàng, người cha giàu giải thích cho chúng tôi biết  người giàu đã &quot;làm ra tiền&quot; như thế nào. Lúc đó, chúng tôi không hiểu  ông đang nói gì, nhưng nhiều năm trôi qua thì mọi thứ dần dần sáng tỏ... <br />
  <em>NHÌN THẤY NHỮNG GÌ NGƯỜI KHÁC KHÔNG THẤY</em> <br />
  Trước khi leo lên chiếc xe tải nhỏ bên ngoài cửa hàng, cha Mike nói với chúng  tôi: &quot;Hãy sử dụng đầu óc của mình. Cái đầu sẽ chỉ cho các con cách làm ra  tiền còn nhiều hơn số tiền cha có thể trả. Các con sẽ thấy được những điều mà  người khác không thấy. Cơ hội ở ngay trước mắt mọi người. nhưng hầu hết người  ta không thấy được chúng vì họ đang bận kiếm tiền và sự bảo đảm công việc nên  họ chỉ thấy được có hai thứ đó thôi. Một khi các con đã nhìn thấy cơ hội rồi  thì suốt đời các con sẽ nhìn ra chúng. Khi các con đã nhìn ra thì cha sẽ dạy  cho các con một điều khác…&rdquo; <br />
  Hai tuần nữa trôi qua, chúng tôi vẫn tiếp tục suy nghĩ, thảo luận với nhau và  tiếp tục làm việc không lương. Điều đáng buồn nhất với tôi khi không được hưởng  30 xu mỗi thứ Bảy là không có tiền mua truyện tranh nữa... <br />
  Hết ngày thứ Bảy thứ hai, khi tạm biệt bà Martin, tôi chợt thấy bà làm một việc  mà trước đây tôi chưa từng thấy, nói đúng ra là đã từng thấy nhưng không chú ý  lắm...<br />
  Bà Martin đang cắt trang đầu quyển truyện tranh làm đôi. Bà giữ lại nửa trên  bìa sách và quăng cả cuốn còn lại vào một thùng cạc ông lớn. Khi tôi hỏi bà  đang làm gì, bà trả lời: &quot;Bác bỏ nó đi. Bác đưa trả lại nửa trên bìa sách  cho người giao truyện tranh khi ông ta mang sách mới đến. Khoảng một tiếng nữa  ông ấy sẽ đến đây.&quot;<br />
  Mike và tôi ngồi chờ. Khi người giao sách đến, tôi hỏi ông xem liệu chúng tôi  có thể lấy những cuốn truyện tranh này không. Ông trả lời: &ldquo;Các cậu có thể lấy  chúng nếu các cậu làm việc cho cửa hàng và nếu các cậu không bán chúng lại…&rdquo;<br />
  Nhà Mike có một căn phòng còn bỏ trống ở tầng hầm. Chúng tôi lau dọn căn phòng  thật sạch sẽ và bắt đầu chất hàng trăm cuốn truyện tranh vào. Sau đó, thư viện  truyện tranh của chúng tôi nhanh chóng được khai trương, với khách hàng là bọn  trẻ trong xóm. Chúng tôi thuê chị gái của Mike, một người rất thích đọc sách,  đến làm thủ thư. Chị ấy lấy mỗi đứa trẻ 10 xu khi vào thư viện, và trong hai  tiếng mở cửa mỗi ngày, khách hàng của chúng tôi có thể đọc bao nhiêu cuốn  truyện cũng được. Như thế bọn trẻ rất có lời vì mua một cuốn truyện tranh phải  mất 10 xu, nhưng với 10 xu đó, nếu đến thư viện của chúng tôi, trong hai giờ  chúng có thể đọc đến 5, 6 cuốn. <br />
  Chị của Mike sẽ kiểm tra bọn trẻ khi chúng ra về, để chắc chắn rằng chúng không  đem quyển nào về nhà. Chị ấy cũng giữ gìn những quyển sách, ghi lại có bao  nhiêu đứa trẻ vào xem, chúng tên gì và chúng bình luận gì... Tính trung bình  sau ba tháng, Mike và tôi kiếm được 9.5 $ một tuần. Mỗi tuần chúng tôi trả cho  chị của Mike 1$ và cho chị ấy đọc truyện thoải mái, dù rất hiếm khi chị ấy đọc  truyện vì lúc nào chị cũng phải học bài cả. <br />
  Mike và tôi thu thập tất cả truyện tranh từ những cửa hàng khác. Chúng tôi giữ  lời hứa với người giao sách là sẽ không bán đi cuốn truyện tranh nào cả. Khi  chúng bị rách nát, chúng tôi đốt đi. Chúng tôi cố gắng mở một chi nhánh nữa, nhưng không thể tìm ra một người nào tốt bụng và có  thể tin tưởng được như chị của Mike. <br />
  Ngay từ khi còn nhỏ, chúng tôi đã hiểu được rằng: tìm được những nhân viên tết  là rất khó. </p>
<p>&nbsp;</p>
<p>&nbsp;</p>
</body>
</html>
